Σχετικά με Βασίλη Μαγγο [Βόλος]

Σχετικά με Βασίλη Μαγγο [Βόλος]

Μπορεί να μη γνωρίζουμε ακόμα τα ιατρικά αίτια του θανάτου του, ούτε κατά πόσο φυσικοί αυτουργοί είναι οι μπάτσοι της 14 Ιούνη, αλλά αναγνωρίζουμε σίγουρα ως ηθικό αυτουργό το κράτος και τις δομές εξουσίας του, είτε επίσημες, είτε ανεπίσημες. Η ψυχολογική βία που υπέστη και με ότι αύτη συνεπάγεται δε μπορεί να αποδεδειχθεί με μια ιατροδικαστική απόφαση. Η ενοχή της αστυνομίας είναι δεδομένη! Όσες και όσοι ήμασταν τυχεροί να γνωρίσουμε τον Μπίλι, έστω και για μία ημέρα, ξέρουμε πως ήταν άνθρωπος με καρδιά δυναμισμό και άπειρη αγάπη. Θα ζει για πάντα στη μνήμη και στην καρδιά μας ως κοινωνικός αγωνιστής της πρώτης γραμμής, σαν φίλος, σύντροφος και αδερφός. Καλό ταξίδι Μπιλάρα! «Κι ας μην νικήσουμε ποτέ. Θα πολεμάμε πάντα.»


post imageΛίγα λόγια με αφορμή τα όσα γράφονται και λέγονται τις τελευταίες ημέρες.

Για να βάλουμε τα πράγματα σε μία σειρά και να μην δίνεται συνέχεια στην παραπληροφόρηση, τα γεγονότα έχουν ως εξής. Ο Μπίλι είχε επιλέξει από μικρός να μην μπαίνει σε καλούπια στα στενά όρια των κυρίαρχων ταυτοτήτων, σκεφτόταν ελεύθερα και δρούσε αυθόρμητα. Για αυτό το λόγο ήταν στοχοποιημένος από τις δυνάμεις καταστολής, όπως αναφέρει και ο ίδιος στην ανάρτησή του. Στις 14 Ιουνίου, ξυλοκοπήθηκε, έξω από τα δικαστήρια του Βόλου από τις δυνάμεις καταστολής, όταν παραβρέθηκε για να συμπαρασταθεί στους συλληφθέντες της πορείας 13/6 ενάντια στην καύση σκουπιδιών από την ΑΓΕΤ/Lafarge. Μετέπειτα βασανίστηκε στο Α.Τ. Βόλου έξω από το οποίο τον άφησαν – στην αντίθετη άκρη της πόλης από το νοσοκομείο – με επτά σπασμένα πλευρά, θλάση στο συκώτι και την χοληδόχο κύστη, χωρίς καν να καλέσουν ασθενοφόρο. Τότε τυχαία σύντροφοι που πήγαν στο επισκεπτήριο του συλληφθέντα της πορείας, τον βρήκαν ημιθανή στο δρόμο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τεράστια σωματική κατάπτωση, ανάλογο ψυχολογικό βάρος, καθώς και οικονομικό κόστος, αφού δεν μπορούσε να συνεχίσει να εργάζεται. Tο κλίμα κρατικής καταστολής μέσω της αστυνομικής τρομοκρατίας και της δικαστικής πίεσης προς τον κινηματικό κόσμο του Βόλου που αγωνίζεται ενάντια στο θάνατο της τοπικής κοινωνίας (καύση σκουπιδιών ΑΓΕΤ, ιδιωτικοποίηση νερών Σταγιατών, αυταρχική δημοτική αρχή Μπέου) είχε και έχει στο στόχαστρο του αγωνιστές όπως ο Βασίλης. Πιο συγκεκριμένα, ήταν ολοφάνερο το μετατραυματικό στρες που υπέστη μετά την δολοφονική επίθεση σε βάρος του από πολυάριθμους εκπαιδευμένους άντρες των ειδικών δυνάμεων της αστυνομίας και από τα βασανιστήρια που υπέστη στην αστυνομική διεύθυνση. Παράλληλα, από την διαδήλωση έως τον θάνατο του Μπίλι έχει ανοιχτεί μια αέναη δικογραφία για να καλύψει την αστυνομική αυθαιρεσία που αφορά πάνω από 20 άτομα με τακτικές μαφίας, ποινικοποιώντας φιλικές, οικογενειακές και κοινωνικές σχέσεις. Εκβιάζουν και απειλούν σε εργασιακούς χώρους, σπίτια διαδηλωτών, συγγενείς συντρόφων. Στήνουν παρακρατικούς μηχανισμούς με τσιράκια, βαλτούς και μπράβους οι οποίοι προσπαθούν να προβοκάρουν τον αγώνα μας εξυφαίνοντας έτσι το παραμύθι των δύο άκρων(πέσιμο δέκα ατόμων σε συναυλία οικονομικής ενίσχυσης των συλληφθέντων Πέμπτη 1/7 με απειλές και τραμπουκισμούς). Με τέτοιες πρακτικές η κυβερνητική εξουσία εφαρμόζει το δόγμα «νόμος και τάξη» ώστε να πνίξει τις κοινωνικές αντιδράσεις.

Χθες 13 Ιουλίου ημέρα Δευτέρα, ο Μπίλι βρέθηκε νεκρός στο σπίτι του από τη μητέρα του. Σήμερα, η οικογένεια του αναφέρει μεταξύ άλλων :

«Μεταφέρουν τη σωρό του παιδιού μας στη Θεσσαλονίκη για νεκροψία και όχι στη Λάρισα, χωρίς τη συγκατάθεση μας. Έχουμε δικαίωμα σαν οικογένεια να επιλέξουμε και μας το στερούν. Μάθαμε τελευταία στιγμή, ότι η σωρός μεταφέρεται εσπευσμένα στη Θεσσαλονίκη, με τη δικαιολογία ότι στη Λάρισα αυτές τις ημέρες δεν λειτουργεί νεκροτομείο. Εμείς όμως το ψάξαμε και μάθαμε, ότι την Πέμπτη θα υπάρχει εκεί ιατροδικαστής. Έτσι μας είπαν. Πήγαμε στον εισαγγελέα και τον ρωτήσαμε ευθέως: Έχει το δικαίωμα η οικογένεια να επιλέξει που θα πάει η σωρός; Του λέμε εμείς το αντέχουμε ψυχολογικά να περιμένουμε μια μέρα, αφού την Πέμπτη θα υπάρχει εκεί ιατροδικαστής. Δεν αντέχουμε το οικονομικό κόστος της μεταφοράς στη Θεσσαλονίκη, αλλά και για πολλούς άλλους λόγους επιλέγουμε τη Λάρισα. Ο εισαγγελέας μας απάντησε πως ναι, έχουμε λόγο ως οικογένεια, αλλά η απόφαση έχει ληφθεί. Ποιος πήρε την απόφαση ρωτήσαμε; Μας κοιτούσε ο εισαγγελέας χωρίς να μιλάει. Δεχτήκατε πιέσεις του είπα. Μας κοιτούσε και δεν μιλούσε, ομολογώντας με τον τρόπο του ότι δεν μπορούσε να αλλάξει την απόφαση. Μετά μάθαμε, ότι άλλαξαν τα δεδομένα και στη Λάρισα δεν θα έχει ιατροδικαστή για τις επόμενες 15 ημέρες! Σε ποιον να έχω εμπιστοσύνη λοιπόν;»

Μπορεί να μη γνωρίζουμε ακόμα τα ιατρικά αίτια του θανάτου του, ούτε κατά πόσο φυσικοί αυτουργοί είναι οι μπάτσοι της 14 Ιούνη, αλλά αναγνωρίζουμε σίγουρα ως ηθικό αυτουργό το κράτος και τις δομές εξουσίας του, είτε επίσημες, είτε ανεπίσημες. Η ψυχολογική βία που υπέστη και με ότι αύτη συνεπάγεται δε μπορεί να αποδεδειχθεί με μια ιατροδικαστική απόφαση. Η ενοχή της αστυνομίας είναι δεδομένη!

Όσες και όσοι ήμασταν τυχεροί να γνωρίσουμε τον Μπίλι, έστω και για μία ημέρα, ξέρουμε πως ήταν άνθρωπος με καρδιά δυναμισμό και άπειρη αγάπη. Θα ζει για πάντα στη μνήμη και στην καρδιά μας ως κοινωνικός αγωνιστής της πρώτης γραμμής, σαν φίλος, σύντροφος και αδερφός. Καλό ταξίδι Μπιλάρα!

«Κι ας μην νικήσουμε ποτέ. Θα πολεμάμε πάντα.»
Φίλες και φίλοι, σύντροφοι και συντρόφισσες του Βασίλη Μάγγου

 

Σταμάτης Μεσημέρης και οι Ρωγμές (άρθρο του zero που δημοσιεύτηκε το 2015)

Σταμάτης Μεσημέρης και οι Ρωγμές

«Τα ξεφτίλια κυματίζουν, οι επίσημοι δακρύζουν
το μετρό στην Ολυμπία και ο έρωτας στη μαύρη αγορά
Τα σικέ χτυπάνε φιέστα και η πρέζα δίνει ρέστα
ανοξείδωτο το άγχος και η πλήξη παίζει δορυφορικά.
Βραδυνές περιπολίες,
κράτα εσύ τις εξουσίες,
παίρνω εγώ τα όνειρά μου
και τα βγάζω βόλτα στα στενά
Βραδυνές περιπολίες,
κράτα εσύ τις εξουσίες,
να σου γράφω αφιερώσεις
τοίχο, τοίχο δε σ’ αντέχω πια.
Βρέχει κύπελα η τρέλλα και η μοναξιά ομπρέλλα
τα εξάσφαιρα γαυγίζουν, σπάει τα ρεκόρ
και τρέχει ο τσαμπουκάς
Ξεπουλάνε οι προστάτες αναψυκτικά, φλοκάτες,
θα μας μείνουν τα καπέλα, τα χαπάκια και το νέφος της φωτιάς.»

(ΣΤΑΜΑΤΗΣ ΜΕΣΗΜΕΡΗΣ-ΒΡΑΔΥΝΕΣ ΠΕΡΙΠΟΛΙΕΣ)

Ο Σταμάτης Μεσημέρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1948. Πτυχιούχος της Παντείου Σχολής Πολιτικών Επιστημών συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στη ψυχολογία. Στο εξωτερικό μάλιστα εργάστηκε σαν υφηγητής σε πανεπιστήμια ενώ έγραψε και αρκετά βιβλία σε σχέση με τη ψυχολογία.

Σαν μουσικός ξεκίνησε το 1987, δημιουργώντας το cult συγκρότημα «Σταμάτης Μεσημέρης και οι Ρωγμές». Έκανε  συναυλίες ενάντια στην ηρωίνη και τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που δημιουργούν αυτή τη μάστιγα. Έβγαλε δύο δίσκους σε ένα στυλ που συνδύαζε τον  Άσιμο με τον πιο hardrock ήχο.

Σε πολλά τραγούδια του υπερασπιζόταν τους εξεγερμένους και τα  φρικιά, ενώ οι στίχοι του σίγουρα εντάσσονται στην «αντιεξουσιαστική» παράδοση. Το 1989 ο (αριστερός και  mainstream)  Βασίλης Παπακωνσταντίνου διασκεύασε το «Ελλάς, τι θα γίνει φίλε μου με μας» που έγινε πασίγνωστο.

Ο Παπακωνσταντίνου ερμήνευσε και άλλα τραγούδια του Μεσημέρη όπως και άλλοι mainstream καλλιτέχνες. Εγώ προσωπικά πάντως ξεχωρίζω τη διασκευή στο Ελλάς από το πολύ καλό powermetal  γκρουπ των Grave Digger.

Πάραυτα, ο Μεσημέρης αποφάσισε να μην απορροφηθεί από την καλλιτεχνική πλέμπα. Έμεινε σχετικά  στο περιθώριο και ενώ όλοι ξέρουν τα διασκευασμένα του τραγούδια από maisntream καλλιτέχνες σχεδόν κανείς δε γνωρίζει το γκρουπ του  Ρωγμές! O Σταμάτης Μεσημέρης έφυγε την Παρασκευή 3 Απριλίου 2009, από τη ζωή, σε ηλικία 61 ετών, ύστερα από μάχη με τον καρκίνο.

«Τη πρώτη μέρα θα φορέσουνε οι μπάτσοι χειροπέδες στο λαιμό τους
και τα παιδάκια θα ξεράσουνε το γάλα στων μανάδων τα βυζιά
Οι δικαστές θα φυλακίσουνε ισόβια τον άγνωστο θεό τους
κι οι ποιητές θα αφιερώσουν τα τραγούδια τους σε μπάσταρδα γατιά.

Ημέρα δεύτερη κι οι δάσκαλοι θα κάψουν τα ανέραστα χαρτιά τους,
τη τρίτη μέρα οι παπάδες θα βαφτίσουνε τα αγέννητα μωρά
Οι στρατηγοί με τα παράσημα ξεβράκωτοι θα αρμέξουνε τα αυγά τους
και μαύρα φίδια θα ξαπλώσουνε με νάζι στα προεδρικά σκαλιά.

Έτσι θα γίνει, έτσι θα γίνει
έτσι ακριβώς όπως στο λέω, όπως στο λέω έτσι θα γίνει
γιατί αν δε γίνει, γιατί αν δε γίνει
σε μία νύχτα θα τα κάνουμε εμείς γυαλιά καρφιά.

Τέταρτη μέρα τα αγάλματα το σκάνε από τις βίλες των ευνούχων,
εφημερίδες, ραδιόφωνα κανάλια δίχως προφυλαχτικά
Τη πέμπτη μέρα φοιτητές κάνουν εκπαίδευση σε κόρες τραπεζούχων
κι οι στρατιώτες απολύονται και παίρνουν για ενθύμιο τη σκοπιά.

Την έκτη μέρα ο υπουργός με τη τσατσά, τον ζιγκολό και τον χειρούργο
πιάνουν δουλειά επτά με τρεις στο εργοστάσιο που `χει κάρβουνο λευκό
Το κόμμα πάει οριστικά διακοπές σ’ ένα hotel του Ακαπούλκο
και την εβδόμη οι σημαίες κολυμπάνε με γιαούρτι στον αφρό.

Έτσι θα γίνει, έτσι θα γίνει
έτσι ακριβώς όπως στο λέω, όπως στο λέω έτσι θα γίνει
γιατί αν δε γίνει, γιατί αν δε γίνει
σε μία νύχτα θα τα κάνουμε εμείς γυαλιά καρφιά.»

(Σταμάτης Μεσημέρης-Έτσι θα γίνει)

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ:14 Ιούλη του 1789: Η Γαλλική Επανάσταση, oι αβράκωτοι και η ριζοσπαστική βία

14 Ιούλη του 1789: Η Γαλλική Επανάσταση, oι αβράκωτοι και η ριζοσπαστική βία

14 Ιούλη του 1789: Η Γαλλική Επανάσταση, oι αβράκωτοι και η ριζοσπαστική βία

LAIBACH ZAM ΚΑΙ VON BACH!

ΕΔΩ Η ΑΠΟΨΗ ΤΟΥ ΖΑΜ ΓΙΑ ΤΟΥΣ LAIBACH!

 

OMΩS TO NSK ΚΑΙ ΟΙ LAIBACH ΔΕΝ ΕΠΗΡΕΑΣΑΝ ΜΟΝΟ ΤΟ ΖΑΜ ΑΛΛΑ KAI ΕΝΑ ΜΕΓΑΛΟ ΦΑΣΜΑ ΤΗΣ ΠΟΠ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ. ΑΠΟ RAMMSTEIN ΜΕΧΡΙ ΤΗ  DC Comics.

O VΟN BACH EINAI O YΠΕΡΗΡΩΑΣ ΠΟΥ ΑΝΤΛΕΙ ΕΜΠΝΕΥΣΗ ΑΠΟ ΤΟΝ ΤΡΑΓΟΥΔΙΣΤΗ ΤΩΝ LAIBACH

Laibach / "Von Bach" (Alex Ross) | Art

Ουτοπικοί σοσιαλιστές (ζερο geographic 5)

Του  Παναγιώτη Ξηρουχάκη

Τον 19ο αιώνα οι θεωρίες για τη δημιουργία μίας ουτοπικής κοινωνίας διαδίδονται στην Ευρώπη και προκαλούν αίσθηση. Μην ξεχνάμε ότι η Γαλλική επανάσταση έχει προηγηθεί και μαζί με την τεχνολογική πρόοδο της εποχής συντελεί στη σάρωση της πίστη, του θρησκευτικού φανατισμού και της αριστοκρατίας. Η Γαλλική επανάσταση έδειξε ότι ακόμα και οι βασιλιάδες πεθαίνουν. Η εξουσία πλέον αμφισβητείται. Τα πάντα φαντάζουν δυνατά. Ακόμα και η δημιουργία ενός επίγειου παραδείσου …

Σίγουρα ο ουτοπικός σοσιαλισμός ομοιάζει με τα χιλιαστικά κινήματα του μεσαίωνα στην αναζήτηση της επίγειας ευτυχίας και στην άμεση κατάργηση της εξουσίας. Όμως ο ουτοπικός σοσιαλισμός του 19ου αι αποκτά πλέον ξεκάθαρα πολιτική και κοινωνική κατεύθυνση. Το θρησκευτικό συναίσθημα έχει πλέον ξεπεραστεί από τους επαναστάτες. Έτσι τη θέση του Καμπανέλλα και λοιπόν χριστιανών ουτοπιστών έρχονται να πάρουν οι Ουτοπικοί Σοσιαλιστές. Η επιστήμη γίνεται το ιδανικό διαβατήριο για μία καλύτερη κοινωνία. Ή τουλάχιστον έτσι πίστευαν οι Ουτοπικοί σοσιαλιστές. Οι τελευταίοι, πριν τους μαρξιστές και τους αναρχικούς, θα στηλιτευόσουν τον καπιταλισμό και θα βάλουν τις βάσεις για το κτίσιμο μίας νέας κοινωνίας.

«

charles-fourier_eq9Ex

Τσαρλς Φουριέ (1772-1837)

 

 

Ο Φουριέ έζησε σε εποχές μεγάλων κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών. Δεν είχε αριστοκρατική καταγωγή, σε αντίθεση με πολλούς γνωστούς επαναστάτες της εποχής. Σύμφωνα μάλιστα με τον Τζολ μπορεί να θεωρηθεί πρόδρομος του ειρηνικού αναρχισμού. Πίστευε ότι η επανάσταση θα στηριζόταν στη λογική και στην επιστήμη και δε θα χρειαζόταν βία.

Η κοινωνία που οραματιζόταν μετά την επανάσταση ονομαζόταν Αρμονία. Επρόκειτο για μία κοινωνία χωρίς κράτος όπου αντίθετα θα υπήρχαν κοινότητες που θα ήταν συνεργατικές επιχειρήσεις και κάθε μέλος θα διέθετε ένα αριθμό ίσων μετοχών. Ο Φουριέ πίστευε στην παραγωγή σε πλατιά κλίμακα και στη μαζική κατανάλωση μέσω τυποποιημένων συνεταιρισμών. Ενδιαφέρον έχει η «ουτοπική» πόλη που ο Φουριέ οραματίστηκε και που θα αντικαθιστούσε την πόλη της βιομηχανικής εποχής. Αυτή η πόλη θα ήταν μόνο έναν κτίριο τεραστίων διαστάσεων που θα ονομαζόταν φαλανστήριο. Το κάθε φαλανστήριο θα είχε πληθυσμό περίπου 1600 ατόμων που θα αποτελούσε μία κοινότητα που θα ονομάζεται φάλαγγα. Ο Φουριέ οραματιζόταν μία κοινωνία χωρίς οικογένεια αλλά με πολυγαμία.

Στο έργο του «Θεωρία των Τεσσάρων κινήσεων» βλέπουμε τον τρόπο που αντιμετώπιζε την επιστήμη

«Είχα πιστέψει ότι το πιο σίγουρο μέσο για να φτάσει κανείς σε χρήσιμες ανακαλύψεις ήταν η απομάκρυνση του με κάθε τρόπο από τους δρόμους που ακολουθούσαν οι αμφίβολες επιστήμες, που δεν είχαν κάνει ποτέ την παραμικρή εφεύρεση που είναι χρήσιμη στο κοινωνικό σώμα και που παρά την τεράστια πρόοδο της βιομηχανίας , ούτε είχαν καταφέρει να προλάβουν την ένδεια. Θεώρησα λοιπόν καθήκον μου να βρίσκομαι διαρκώς σε αντίθεση με αυτές τις επιστήμες εξετάζοντας το πλήθος των συγγραφέων τους, θεώρησα ότι όλα τα θέματα που είχαν επεξεργαστεί θα πρέπει να είχαν παντελώς εξαντληθεί και αποφάσισα να αφοσιωθώ σε προβλήματα που κανείς τους δεν είχε προσεγγίσει.»

Βλέπουμε ότι ο Φουριέ προλαβαίνοντας τον Μαρξ κήρυξε τον πόλεμο στην κατεστημένη επιστήμη. Ο Φουριέ ήθελε να χρησιμοποιήσει την επιστήμη και την τεχνολογική πρόοδο για το καλό των συνανθρώπων του και όχι για τον πλουτισμό κάποιων.

Η επιρροή του Φουριέ υπήρξε μεγάλη. Ενδεικτικά αναφέρω ότι ο Φουριέ επηρέασε μία επαναστατική ομάδα στην Τσαρική Ρωσία. Μέλος αυτής της ομάδας ήταν και ο Ντοστογιέφσκι ο οποίος πριν γίνει σκληρός τσαρικός (κατόπιν βέβαια των βασανιστηρίων και των εικονικών εκτελέσεων στα οποία τον υπέβαλε η τσαρική αστυνομία) υπήρξε ουτοπικός σοσιαλιστής και οπαδός των ιδεών του Φουριέ.

Επίσης έγινα κάποιες προσπάθειες να ιδρυθούν κοινότητες σύμφωνα με τις ιδέες του Φουριέ. Να τονιστεί βέβαια ότι το πρότυπο για την ιδανική πόλη δεν εφαρμόστηκε ποτέ όπως ο ίδιος το οραματίστηκε αλλά πάντα κατά προσέγγιση και σε μικρότερη χωρική και πληθυσμιακή έκταση. Τέτοιες κοινότητες υπήρξαν στη Γαλλία , στη Ρωσία, στην Αλγερία αλλά κυρίως στις ΗΠΑ όπου το φουριεριστικό κίνημα γνώρισε αξιόλογη επιτυχία, αφού ιδρύθηκαν 41 κοινότητες στα πρότυπα του Φουριέ. Μάλιστα το Μπρουκ Φαρμ που θεμελίωσε ο Τζωρτζ Ρίπλευ στη Μασαχουσέτη το 1841, με βάση τις ιδέες του Φουριέ σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Όμως μία φωτιά το 1846 θα φέρει προβλήματα που δε θα ξεπεραστούν και το 1849 η κοινότητα διαλύθηκε. Επίσης ο Φουριέ επηρέασε σχετικά και καλλιτεχνικούς κύκλους (σουρεαλιστές, καταστασιακούς κλπ).

Τέλος ο Φουριέ θεωρείται πατέρας του ελευθεριακού σοσιαλισμού. Σε γενικές γραμμές μπορούμε να πούμε ότι το φουριεριστικό κίνημα έσβησε χωρίς να πετύχει τους σκοπούς του. Τα φουριεριστικά διδάγματα όμως για ισότητα και άρνηση του κράτους επηρέασαν τη σκέψη πολλών που στη συνέχεια θα αποκαλούσαν τους εαυτούς τους αναρχικούς και θα ανέπτυσσαν τη δική τους αντικρατική και αντικαπιταλιστική ιδεολογία. Ο αναρχισμός όμως, που έκανε την εμφάνιση του στα μέσα του 19ου αι. με τους Προυντόν, Μπακούνιν και λοιπούς, δε θα έμενε μόνο στα διδάγματα του Φουριέ αλλά θα ανέτρεπε και πολλές από τις απόψεις του.

Claude_de_Rouvroy_de_Saint-Simon_by_Jean_Dullé

Σαιν Σιμόν (1760-1825)

Claude_de_Rouvroy_de_Saint-Simon_by_Jean_Dullé

 

Ο κόμης του Σαιν-Σιμόν ήταν Γάλλος πρώιμος (ουτοπικός) σοσιαλιστής. Αν και αριστοκράτης, αφιέρωσε τη ζωή στην υπόθεση της ανατροπής και της επιστημονικής ουτοπίας. O Σαιν Σιμόν πίστευε σε μία ουτοπική κοινωνία που την εξουσία θα την ασκούσαν οι επιστήμονες. Ο ίδιος ήταν χριστιανός, θεωρούσε όμως τη θρησκεία, κατώτερη των επιστημών, όσο αφορά την υπόθεση της ανθρώπινης εξέλιξης. Είχε τεράστια πίστη στην επιστήμη και πίστευε ότι μπορούσε να οδηγήσει την ανθρωπότητα σε καλύτερες μέρες, κάτι που δεν μπορούσαν να κάνουν οι παππάδες και οι πολιτικοί. Ο κόμης ντε Σαιν Σιμόν υποστήριξε επίσης την κατάργηση του χρήματος. Το σύνολο της θεωρίας του ονομάστηκε Κοινωνιστική θεωρία ή σαινσιμονισμός ή Νέος Χριστιανισμός.

Ο Σαιν Σιμόν ήθελε να εκδιώξει από την εξουσία τους ευγενείς, τους δικαστές και τους ιερείς. Όραμα του ήταν η συμφιλίωση των αφεντικών με τους εργάτες (στο σημείο αυτό βλέπουμε πράγματι πόσο ουτοπικοί ήταν αυτοί επαναστάτες –φιλόσοφοι). Με άλλα λόγια πίστευε στη συνεργασία των τάξεων στη βάση του αλληλοσεβασμού και όχι στην πάλη των τάξεων.

Μετά το θάνατο του Σαιν Σιμόν, ο μαθητής του Μπαρτελεμύ Προσπέρ Ανφαντέν αποφάσισε να εφαρμόσει τον Κοινωνισμό στην πράξη. Το 1832, ο Ανφαντέν με τους μαθητές του εγκαταστάθηκαν σε ένα μεγάλο κτήμα στο Μενιλμοντάν, κοντά στο Παρίσι. Στο κοινόβιο αυτό δεν υπήρχαν υπηρέτες ούτε ατομική ιδιοκτησία. Αποκαλούσαν ο ένας τον άλλον αδελφό. Φορούσαν ειδική στολή: παντελόνι λευκό, το χρώμα της αγάπης· χιτώνιο μπλε-βιολέ, το χρώμα της πίστης· γραβάτα λευκή· σκούφο κόκκινο. Το γιλέκο τους λευκό και κόκκινο, το χρώμα της εργασίας. Πίστευαν στην αλληλεγγύη και την αλληλοβοήθεια. Δεν ήταν οι μόνοι που προσπάθησαν να εφαρμόσουν τις αρχές του Σαιν Σιμόν. Για κάποια χρόνια ο Σαιν Σιμονισμός υπήρξε πράγματι κίνημα.

Ο Σαιν Σιμόν επηρέασε αρκετά τον Μαρξ. Ίσως ήταν ο πρώτος στοχαστής που ανέλυσε τις ιστορικές μεταβολές με βάση την πάλη των τάξεων. Το ιδανικό του για μία κοινωνία όπου οι πλούσιοι θα συνεργάζονται με τους εργάτες (καθώς δεν πίστευε στην ταξική επανάσταση) βρήκε εκπροσώπους αργότερα στους σοσιαλοδημοκράτες και τα πολιτικά τους πιστεύω. Τέλος κάποιοι οπαδοί του Σαιν Σιμόν δημιούργησαν τη διώρυγα του Σουέζ συμβάλλοντας έτσι τα μέγιστα στην καπιταλιστική ανάπτυξη που παρατηρήθηκε εκείνη την εποχή.

Ρόμπερτ Όουεν (1771-1858)

portrait_of_robert_owen

portrait_of_robert_owen

 

O Βρετανός Ρόμπερτ Όουεν ήταν αρχικά βιομήχανος και επιτυχημένος επιχειρηματίας. Προσπάθησε να εφαρμόσει στην επιχείρηση του κοινωνικές μεταρρυθμίσεις για να βοηθήσει τους εργαζόμενους. Αυτές του οι κινήσεις είχαν αξιοσημείωτο αντίκτυπο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ο Όουεν είναι ο πρώτος που βλέπει ότι οι εργάτες γίνονται ανήθικοι (συμφωνά με τις απόψεις περί ηθικής της αστικής τάξης) γιατί οι συνθήκες διαβίωσης τους είναι άθλιες. Στις κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που επέβαλε προσπάθησε να οργανώσει τη ζωή των εργατών με ανθρώπινο τρόπο. Ενδεικτικά πρέπει να αναφέρουμε ότι είναι ο πρώτος που δημιουργεί νηπιαγωγεία για τα παιδιά των εργατών. Οι εργάτες του ανταποδίδουν με μεγάλη παραγωγή και πολλά κέρδη.

Όταν όμως ο Όουεν προσπαθεί να περάσει αυτές τις μεταρρυθμίσεις σε εθνικό επίπεδο συναντά την άρνηση της εξουσίας. Σταδιακά ο Όουεν βλέπει ότι το σύστημα δεν θέλει να αποδεχτεί τις ανθρωπιστικές του προτάσεις περί δημιουργίας αυτοσυντηρούμενων κοινωνικά οργανωμένων κοινοτήτων. Η αστική κοινωνία που αρχικά τον θαύμαζε (σαν ακίνδυνο ανθρωπιστή), αρχίζει να τον μισεί λόγο των ανατρεπτικών του απόψεων.

Συνοπτικά το ιδεολογικό και κοινωνικό μανιφέστο του Όουεν είναι το ακόλουθο: Ο Όουεν προτείνει τη δημιουργία μιας μορφής κοινωνικής ενότητας, βασισμένη στην αλληλεγγύη και την αλληλοβοήθεια. Υποστηρίζει ότι για να βελτιωθεί η ζωή των εργατών πρέπει να ζουν σε κατάλληλα χωριά (Συνεταιριστικά Χωριά) που δε θα πρέπει να ξεπερνούν τους 1500 κατοίκους. Σε αυτά τα χωριά οι εργαζόμενοι θα δουλεύουν σε αγροκτήματα και εργοστάσια με τελικό σκοπό την αυτοσυντήρηση.

Ο Όουεν κυνήγησε το όνειρο του και δεν το έβαλε κάτω. Θα ταξιδέψει στην Αμερική όπου θα αγοράσει ένα χωριό και θα το ονομάσει Νέα Αρμονία στα 1825. Το χωριό αυτό είχε αγοραστεί από Γερμανούς Μεταρρυθμιστές, το είχαν ονομάσει Αρμονία και αποτελούνταν από με μία κεντρική πλατεία περιτριγυρισμένη από μεγάλα τούβλινα κτίρια (κάποιος που επισκέφτηκε το χωριό εκείνη την εποχή σχολίασε ότι τα πάντα σε αυτό το χωριό «είναι χτισμένα στην πιο τέλεια συμμετρία»). Σκοπός του Όουεν βέβαια ήταν να μετατρέψει το χωριό αυτό σε κάτι παραπλήσιο με το δικό του ιδανικό-ουτοπικό χωριό. Δε πρόλαβε όμως καθώς η χρονική ζωή της αρμονίας ήταν περιορισμένη. Σύντομα εμφανίστηκαν συγκρούσεις μεταξύ των μελών και το πείραμα απότυχε.

Κριτική στον ουτοπικό σοσιαλισμό

Η κριτική που δέχθηκαν οι ουτοπικοί σοσιαλιστές υπήρξε σκληρή. Ο Ένγκελς αλλά και αναρχικοί τους άσκησαν έντονη κριτική γιατί μιλούσαν για μία ιδανική κοινωνία ενώ δε μιλούσαν για το πώς θα φτάσει κάποιος εκεί. Βέβαια ο μαρξισμός και ο αναρχισμός θεωρούνται συνεχιστές του ουτοπικού σοσιαλισμού. Σε αντίθεση όμως με τον τελευταίο και οι δύο αυτές κοσμοθεωρίες, έθεσαν ως πρωτεύοντα στόχο τους την αναγκαιότητα της ταξικής πάλης ως μέσο ανατροπής της καπιταλιστικής εξουσίας.

Ο Ένγκελς πίστευε ότι οι Φουριέ, Σαιν Σιμόν και Όουεν υπήρξαν μεγάλες προσωπικότητες. Ο Σαιν Σιμόν για παράδειγμα βλέπει στη Γαλλική επανάσταση την ταξική πάλη όταν άλλοι διανοούμενοι βλέπουν μόνο την αστική επανάσταση. Στα «Γράμματα από Γενεύη» του 1802 τονίζει ότι η Γαλλική επανάσταση δεν ήταν επανάσταση των αστών ενάντια στους ευγενείς, αλλά επανάσταση ακτημόνων και αστών ενάντια στους ευγενείς. Επανάσταση των εργαζομένων ενάντια στους αργόσχολους. Σε γενικές γραμμές η κοινωνία που οραματίζεται ο Σαιν Σιμόν είναι μία κοινωνία που θα εκλείψουν οι αργόσχολοι (ευγενείς).

Αν οι οικονομικές απόψεις του Σαιν Σιμόν ικανοποιούν τον Ένγκελς, ο Φουριέ θα τον εντυπωσιάσει για την αντίληψη του περί ιστορίας της κοινωνίας. Ο Φουριέ σύμφωνα με τον Ένγκελς πλησιάζει πολύ τον Χέγκελ γιατί μελετά τις αντιφάσεις του πολιτισμού με τρόπο διαλεκτικό. Ο Οουεν, σύμφωνα πάντα με τον Ένγκελς, είδε ότι η αθλιότητα και η ανηθικότητα της εργατικής τάξης προερχόταν όχι από τη φύση της αλλά από τον τρόπο ζωής που της επέβαλε η άρχουσα τάξη.

Όμως ο Ένγκελς πιστεύει ότι οι Ουτοπικοί σοσιαλιστές δεν παρουσιάστηκαν σαν εκπρόσωποι του προλεταριάτου. Δεν μπόρεσαν να δουν, λέει ο Ένγκελς, ότι η εργατική τάξη είναι ο βασικό φορέας της επανάστασης. Έτσι αν και οι αναρχικοί και οι μαρξιστές επηρεάστηκαν από τους Ουτοπικούς σοσιαλιστές, είναι πολλά εκείνα που τους διαφοροποιούν. Ενδεικτικά αναφέρω ότι ο Μαρξ και ο Μπακούνιν δεν έβλεπαν ρομαντικά την πολιτική και δεν πίστευαν ότι η εργατική τάξη μπορούσε ανώδυνα και χωρίς βία να αποτιναχτεί από τα δεσμά της εξουσίας.

Άσχετα αν συμφωνεί κάποιος με τη μαρξιστή άποψη περί πρωτοπορίας του προλεταριάτου, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι την εποχή των ουτοπικών σοσιαλιστών (αρχές του 19ου αι) η εργατική τάξη δεν έδειχνε ακόμα έτοιμη να αναλάβει τον επαναστατικό ρόλο που θα είχε τα επόμενα χρόνια (βλέπε παρισινή εξέγερση 1848, παρισινή κομμούνα του 1871 κλπ). Ίσως λοιπόν η κριτική που ασκείται στο συγκεκριμένο σημείο στους Ουτοπικούς σοσιαλιστές να είναι λίγο υπερβολική. Σε τελική ανάλυση οι επαναστατικές ιδεολογίες διαμορφώνονται από τις συνθήκες και όχι το αντίθετο.

Όπως και να έχει τα όνειρα και οι επιδιώξεις αυτών των ανθρώπων σημάδεψαν τους επαναστάτες των επόμενων χρόνων. Τα ειρηνικά τους μέσα έδωσαν τη θέση στις επαναστατικές και πιο βίαιες προτροπές των Μαρξ και Μπακούνιν που θα αγωνιστούν και εκείνοι για την ουτοπία. Όμως τίποτα δε γίνεται με παρθενογέννηση. Η αποτυχία των Ουτοπικών σοσιαλιστών να πραγματώσουν τα όνειρα τους, έδωσε στους μετέπειτα επαναστάτες να καταλάβουν ότι «η βία είναι η μαμή της ιστορίας». Ακόμα και έτσι λοιπόν, η σημασία των Ουτοπικών σοσιαλιστών είναι τεράστια. Αυτοί έσυραν πρώτοι το χορό της ταξικής ανατροπής και ας ακολούθησαν άλλοι με άλλες απόψεις. Χωρίς τους πρώτους, ίσως δεν υπήρχαν και οι δεύτεροι.

Ζούμε τέλος σε εποχές που θυμίζουν τις αρχές του 19ου αι. Ο καπιταλισμός ολοκλήρωσε έναν κύκλο και τα εργασιακά δικαιώματα, που εμφανίστηκαν στη διάρκεια αυτού του κύκλου και κατόπιν σκληρών εργατικών αγώνων, έχουν εξαφανιστεί. Η φτώχεια και η ανεργία έχουν εκτιναχθεί στα ύψη. Μοιάζουν οι εποχές μας με τα μαύρα βιομηχανικά χρόνια του Όουεν. Παρόμοιες εποχές γεννάνε παρόμοιες αντιδράσεις. Κρατάμε από τους Ουτοπικούς σοσιαλιστές ότι μέσα στο χάος που δημιουργεί η αισχροκέρδεια των λίγων εις βάρος των πολλών, το όνειρο για μία καλύτερη κοινωνία ποτέ δεν είναι πιο επίκαιρο.

Antoine Picon, Οι σαινσιμονιστές, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ομίλου Πειραιώς, 2007 

Λ.Μπενέβολο- Π.Λαζαρίδης, Βιομηχανική Επανάσταση-Βιομηχανική πόλη, Νέα συνορα,Αθήνα,1977 
Μ.Μπακούνιν, Θεός και Κράτος, Ελεύθερος τύπος 
Τ.Ρόμβος, Πλωτίνος Ροδοκανάκης .Ένας έλληνας αναρχικός. «Ηλέκτρα», 2005 
Τ.Τζολ, Οι Αναρχικοί, Αθήνα, 1975 
Φ.Ένγκελς, Ουτοπικός σοσιαλισμός και επιστημονικός σοσιαλισμός,Θεμέλιο,Αθήνα,1975 
Σ.Φουριέ,Ο ΝΕΟΣ ΕΡΩΤΙΚΟΣ ΚΟΣΜΟΣ, ΠΟΛΥΤΡΟΠΟΝ, 2003

 

ΖΕΡΟ GEOGRAPHIC ΓΙΑ ΕΝ ΠΛΩ!(ΠΑΛΙΟ ΑΡΘΡΟ)

Μια σημείωση για τους “ΕΝ ΠΛΩ”

Του Πάνου Ξηρουχάκη

Οι “Εν Πλω” δημιουργήθηκαν στην Αθήνα το 1985 με βασικούς πυρήνες το Ντίνο Σαδίκη και το Δήμο Ζαμάνο. Το ’88 κυκλοφόρησε ο δίσκος “Εν Πλω”, σε χίλια αντίτυπα. Τότε έδωσαν και τις δύο μοναδικές τους συναυλίες. Μετά από λίγο καιρό το συγκρότημα διαλύεται. Ο Δημόκριτος Ζαμάνος έδωσε δυστυχώς τέλος στη ζωή του κάπου στα τέλη της δεκαετίας του 90. Ο Σαδίκης συνέχισε να συνθέτει ενώ έχει συνεργαστεί και με τον πιο mainstream Αγγέλακα.

Οι Εν πλω ανήκουν στην κατηγορία των groups που με ένα χτύπημα τα σάρωσαν όλα και έκαναν κάτι που άλλοι δεν κατάφεραν δισκογραφώντας ατελείωτες φορές. Πράγματι έβγαλαν μόνο ένα δίσκο, αλλά σημάδεψαν το ελληνικό underground μαζί με άλλα groups της εποχή που τότε πέρασαν σχετικά απαρατήρητα αλλά πλέον τα γνωρίζουν οι νεότερες γενιές και τα επανεκτιμούν (βλέπε ΑΝΤΙ, Κουμπότρυπες ΑΕ, ΧΩΡΙΣ ΠΕΡΙΔΕΡΑΙΟ κλπ).

Για το μοναδικό δίσκο που κυκλοφόρησαν στην σύντομη πορεία τους, δε χρειάζεται να πει κανείς πολλά. Κατά τη γνώμη πολλών (και δική μου) πρόκειται για τον καλύτερο και πιο παραγνωρισμένο δίσκο του ελληνικού ροκ. Μαγεία, underground, αντίδραση στο σάπιο κατεστημένο και εκλεπτυσμός. Γιατί τα πάντα εδώ είναι υπέροχα! Το Ονειρο τραγούδι του δίσκου πρέπει να πούμε ότι γραφτηκε και αφιερωθηκε στον Μιχαλη Πρεκα, φιλο του συγκροτηματος. Το τραγούδι μάλιστα είχε γραφτεί για τον φίλο τους πριν δολοφονηθεί, στην πρώτη Οκτωβρίου 1987, από την αστυνομία στη “μάχη της Καλογρέζας” σε ηλικια 32 ετών.

 

“ΕΝ ΠΛΩ”- ΟΝΕΙΡΟ

Δεν μου ‘χεις πει τόσα χρόνια αν μ’ έχεις νιώσει

όταν σου μίλαγα για ‘κείνα τα κλουβιά

δεν μου ‘χεις πει την καρδιά σου που την έχεις δώσει

όταν κάποιο χαμόγελο σβήνει γελώντας στον ήχο

στον ήχο μιας πιστολιάς…

Δεν μου ‘χεις πει τόσα χρόνια αν έχεις μετανιώσει

όταν τριγύρναγες σε φίλους για δικά μου δανεικά

άσε με τώρα να πιστεύω σ’ ένα όνειρο με δόσεις

και να γυρνάω την πλάτη μου σε όσους με ρωτούνε

πως θα γίνω μεσ’ τη νύχτα

μια σκιά…

Όταν κάποιο χαμόγελο σβήνει στον ήχο…

Η κατάντια…

Με το φίλο μου Νίκο στα Χανια συζητούσαμε για τα σημερινά δρώμενα του α/α χώρου.

Κάποτε είπαμε αναρχικός σήμαινε 1 πορεία ,ένα πάρτυ  και 1 βιβλίο τη βδομάδα

Τώρα σημαίνει 1 πορεία το μήνα,κανένα βιβλίο ποτέ (πολύ facebook όμως πρέπει να το παραδεχτώ)  και 5 πάρτυ τη βδομάδα

Χιλιάδες για μάσα στα γενέθλια της κατάληψης Ρόζας!

Δεκάδες στην μοναδική πορεία του μήνα!

Αφιερωμένο το ποστ στο μακαρίτη Βαγγέλη από Θεσσαλονίκη και σε όλους τους «ζωντανούς» άλλων εποχών  που παρά τα λάθη τους (γιατί καμία εποχή δεν είναι τέλεια)  βλέπουν τη σημερινή κατάντια.

Βυζάντιο και Επανάσταση

Βυζάντιο και Επανάσταση

Του  Παναγιώτη Ξηρουχάκη για το zero geographic 26

«Υπήρξε ένα […] κίνημα που η επαναστατική του ιδεολογία ήταν καθαρά αντικρατική. Οι Βογόμιλοι απέρριπταν κατηγορηματικά κάθε εξουσία: οικονομική (τους πλούσιους και τα προνόμια τους), πολιτική (το κράτος και τους άρχοντες), θρησκευτική (την εκκλησία, τα δόγματα και τους ιερείς τους). Τα κρυφά γραπτά εκφράζουν μοντέρνες κοινωνικές θεωρίες που θα μπορούσε κάποιος να βρει χωρίς αλλαγές στο πρόγραμμα του αναρχικού κινήματος. Οι Βογόμιλοι προέβλεπαν για τη Βουλγαρία ένα δίκτυο κοινοτήτων, πρεσβεύοντας τις αρχές του ελευθεριακού κομμουνισμού».

Αλεξάντερ Μπέρκμαν

Ζήτω οι ελεήμονες Πράσινοι και Βενετοί»

Σύνθημα από τη Στάση του Νίκα

Η ιστορία της Βυζαντινής αυτοκρατορίας (η οποία διήρκεσε για μία τεράστια ιστορική περίοδο της ανθρωπότητας, πάνω από χίλια χρόνια) δεν έχει μελετηθεί επαρκώς σε σχέση με άλλες ιστορικές περιόδους. Το Βυζάντιο που αποτέλεσε αρχικά το Ανατολικό κομμάτι της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας για πολλά χρόνια έμεινε στο περιθώριο της ιστορικής έρευνας καθώς θεωρούνταν οπισθοδρομικό και σκοταδιστικό. Οι λόγοι για μία τέτοια αντιμετώπιση είναι πολλοί και δεν είναι του παρόντος να αναλυθούν. Πολλά σημεία του είναι ακόμα σκοτεινά πάντως, ενώ την όποια αίγλη του προσπαθούν να καπηλευτούν διάφοροι εθνικισμοί (ιδιαίτερα ο  ελληνικός αλλά δεν είναι ο μόνος) δυσχεραίνοντας ακόμα περισσότερο την  κατάσταση.

Το σκοτάδι που καλύπτει αυτή την περίοδο (αρκεί κάποιος να αναρωτηθεί πόσες ταινίες έχουν γυριστεί για τη βυζαντινή  περίοδο…) πέφτει βαρύ πάνω σε όλες τις όψεις της ζωής και μία από αυτές είναι η ταξική επαναστατικότητα εκείνων των χρόνων. Και η αλήθεια είναι ότι πολλά έγιναν που είχαν χαρακτήρα ταξικό ή ακόμα και αναρχικό. Όπως θα δούμε στο Βυζάντιο υπάρχει μια σχετικά άγνωστη (με εξαίρεση την αρκετά γνωστή “στάση του Νίκα”) ιστορία λαϊκών εξεγέρσεων, άγνωστη σε σχέση με την ιστορία των επαναστατικών κινημάτων του δυτικού μεσαιωνικού κόσμου (που εδώ που τα λέμε ούτε τα τελευταία είναι ιδιαίτερα γνωστά). Παρακάτω παρουσιάζουμε μερικά σημαντικά παραδείγματα (χωρίς να είναι τα μόνα).

Η Στάση του Νίκα

STASH TOY NIKA

Οι αρματοδρομίες ήταν ένα ιδιαίτερα δημοφιλές άθλημα εκείνη την περίοδο, όπως σήμερα είναι το ποδόσφαιρο. Η Στάση του Νίκα έχει άμεση σχέση με τις αρματοδρομίες και τον οπαδισμό. Έλαβε χώρα στην Κωνσταντινούπολη το 532 μ.Χ. και ήταν η πιο βίαιη ταραχή στην ιστορία της Κωνσταντινούπολης.

Οι οργανώσεις φιλάθλων του ιπποδρόμου υπήρξαν ήδη επί Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Στα χρόνια όμως του Βυζαντίου οι οργανώσεις αυτές απέκτησαν άλλη οργάνωση που αποσκοπούσε στη μετατροπή τους σε φορείς υποστήριξης του αυτοκράτορα (απέκτησαν δηλαδή πολιτική χροιά). Αν και υπήρχαν τέσσερις οργανώσεις, δύναμη είχαν οι Βένετοι (γαλάζιοι από το χρώμα της στολής της ομάδας τους) και Πράσινοι (από το πράσινο χρώμα της δικής τους ομάδας).Οι συγκρούσεις μεταξύ Πράσινων και Βενετών ήταν σύνηθες φαινόμενο.

Πρέπει εδώ να τονιστεί ότι στα χρόνια του Βυζαντίου η ταύτιση του οπαδισμού με το κράτος έφτασε στο απόγειό της. Το απολυταρχικό καθεστώς εκείνα τα χρόνια δεν ανεχόταν ανεξάρτητα μαζικά κινήματα, έτσι οι οπαδικές οργανώσεις ήρθαν στη δικαιοδοσία του κράτους, έλαβαν την προσωνύμια δήμοι και η δομή τους πήρε γραφειοκρατικά χαρακτηριστικά. Τα χρήματα για τη συντήρηση των δήμων προέρχονταν από τον αυτοκράτορα, ο οποίος διόριζε και τον αρχηγό κάθε οργάνωσης (δήμαρχο).Και οι δήμοι όμως ανταπέδιδαν, καθώς προσκυνούσαν και λάτρευαν τον αυτοκράτορα.

Το 532 όμως έγινε η μεγάλη ανατροπή. Οι Πράσινοι, οργισμένοι στο γήπεδο (και με αφορμή την ήττα τους από τους Βενετούς!), καταφέρονται ενάντια στο λαομίσητο Έπαρχου Ιωάννη τον Καππαδόκη, ο οποίος ήταν αρμόδιος για τη συλλογή των φόρων. Η κατάσταση σύντομα ξέφυγε από τον έλεγχο. Οι στασιαστές, οπλισμένοι ,πυρπολούν κτίρια, πολιορκούν το παλάτι και προξενούν ζημιές και στην Αγία Σοφία. Απαιτούν  την αποπομπή του Ιωάννη του Καππαδόκη, καθώς και του αυλικού Τριβωνιανού. Η ιαχή «Νίκα» δονεί την ατμόσφαιρα (σύνθημα που φώναζαν στον Ιππόδρομο για να εμψυχώσουν τους αρματοδρόμους). Επίσης φωνάζουν: «Ζήτω οι ελεήμονες Πράσινοι και Βενετοί» για να δείξουν ότι οι δύο αντίπαλες παρατάξεις έχουν πλέον ενωθεί. Στην εξέγερση συμμετέχουν και Συγκλητικοί (που επιδίωξαν την πτώση του Ιουστινιανού) που προσπαθούν να εκμεταλλευτούν τη λαϊκή οργή για ίδιον όφελος.

Ο λαός δυσφορούσε για τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις του αυτοκράτορα και έτσι οι γραμμές των εξεγερμένων όλο και πυκνώνουν. Ο Ιουστινιανός υποχώρησε στα αιτήματα (αποπομπή των μισητών προσώπων που ήδη αναφέραμε) αλλά η στάση δε σταμάτησε.

Ο Ιουστινιανός ετοιμαζόταν να εγκαταλείψει την Πόλη, αλλά η σύζυγός του Θεοδώρα τον έπεισε να παραμείνει. Ο Ιουστινιανός διέταξε τότε τους στρατηγούς να καταστείλουν την εξέγερση. Αυτοί ακολούθησαν μία αρχαία μέθοδο καταστολής: δωροδόκησαν  κάποιους αρχηγούς των στασιαστών (των Βενετών συγκεκριμένα) και έτσι έφεραν διχόνοια μεταξύ των στασιαστών. Τελικά οι εξεγερθέντες εγκλωβίστηκαν στον Ιππόδρομο, όπου και σφαγιάστηκαν. Τριάντα πέντε χιλιάδες στασιαστές έχασαν τη ζωή τους. Άμεση συνέπεια  της εξέγερσης ήταν η ενίσχυση της δύναμης του αυτοκράτορα και ο περιορισμός της δύναμης των δήμων. Η εξέγερση είχε ταξικές ρίζες (οικονομική πολιτική του αυτοκράτορα) αλλά όχι και ταξικό χαρακτήρα, καθώς ακόμα και αν έχανε ο Ιουστινιανός τη θέση του θα έπαιρνε ένας άλλος αυτοκράτορας. Η καταστολή της εξέγερσης αποτελεί όμως την πιο ισχυρή απόδειξη του πόσο αδίστακτο και βάρβαρο  ήταν το απολυταρχικό κράτος, που δε δίστασε να θυσιάσει τους ίδιους τους υπηκόους του για να επιβιώσει.

Παυλικιανοί και Βογομιλοι

BOGOMILOI

Πριν το Διαφωτισμό και την αποδέσμευση της σκέψης από το θείο , τα πάντα περιστρέφονταν γύρω από το Θεό. Το ίδιο έκανε και η εξουσία. Το ίδιο όμως  και η επανάσταση, που τις περισσότερες φορές έβρισκε τη δικαίωσή της μέσα από τη θρησκεία . Άλλωστε σε περιόδους οικονομικής παρακμής τα επαναστατικά θρησκευτικά κινήματα αυξάνονταν ραγδαία . Οι επαναστάτες πίστευαν ότι ο Θεός δε μπορεί να είναι τόσο κακός και να δικαιώνει την αδικία.

O φτωχός λαός ξεσηκωνόταν και στο όνομα της δικαιοσύνης και των θείων επιταγών αναζητούσε τον τερματισμό της εκάστοτε εξουσίας. Εξαίρεση βέβαια δεν αποτέλεσε η πολιτική ζωή του Βυζαντίου. Η ταξική πάλη στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία εκφράστηκε κυρίως μέσω των επαναστατικών  αιρέσεων . Δύο από τις σημαντικότερες υπήρξαν αυτές του Παυλικιανισμού και του Βογομιλισμού. Οι αιρέσεις αυτές εξέφρασαν τους πόθους των κατώτερων κοινωνικών τάξεων.

Οι αιρέσεις και τα κοινωνικά κινήματα της Βυζαντινής εποχής είχαν τις ρίζες τους στην περίοδο μεταξύ του τέλους του 1ου αι και τις αρχές του 4ου ,πριν δηλαδή την επικράτηση του Χριστιανισμού ως κυρίαρχης θρησκείας του Βυζαντίου. Μία περίοδος πολύ δημιουργική όπου διάφορα ιδεολογοθρησκευτικά κινήματα βρίσκονταν σε συνεχή ιδεολογική ζύμωση αλλά και ανταγωνισμό για επικράτηση. Ένα από αυτά τα κινήματα υπήρξε  ο γνωστικισμός που αποτέλεσε την ιδεολογική δεξαμενή τόσο των Παυλικιανών όσο και των Βογομίλων. Για τους Γνωστικούς και κατά συνέπεια για τους ιδεολογικούς τους απογόνους υπάρχουν δύο θεοί: ο κακός (αυτός της Παλαιάς Διαθήκης) και ο καλός (που μας είναι άγνωστος αλλά έχει δημιουργήσει την ανθρώπινη ψυχή).Εύκολα συνάγεται ότι σύμφωνα με αυτή τη θεώρηση οι υπηρέτες του θεού της παλιάς διαθήκης (δηλαδή και η Βυζαντινή εκκλησία που αποδεχόταν και την παλαιά διαθήκη εκτός από την καινή) είναι στην ουσία υπηρέτες του Διαβόλου!

Oι Παυλικιανοί είχαν επηρεαστεί   έντονα και από τους Μανιχαίους (άλλωστε ξεκίνησαν σαν ένα παρακλάδι των τελευταίων) με τους οποίους μοιράζονταν την κοινή πεποίθηση για τη διαβολική φύση του θεού της Παλαιάς Διαθήκης.

Οι Παυλικιανοί (που έλαβαν το όνομα τους  από τον απόστολο Παύλο) ήταν λοιπόν μια χριστιανική αίρεση (δέχονταν το μεγαλύτερο μέρος της καινής διαθήκης), που εμφανίστηκε τον 7ο αιώνα στην Αρμενία  και επεκτάθηκε στη συνέχεια κυρίως στο Πόντο και τη νοτιανατολική Μικρά Ασία. Ιδρυτής του κινήματος θεωρείται ο Σιλουανός. Οι Παυλικιανοί απέρριπταν τη λατρεία των Αγίων και των Προφητών. Στη θέση  του επίσημου κλήρου, αποδέχονταν μονάχα μία τάξη μη προνομιούχων μυημένων διδασκάλων, που είχαν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις με τους υπόλοιπους πιστούς. Στόχος των Παυλικιανών υπήρξε η επιστροφή στον  πρωτοχριστιανικό κομμουνισμό. Έτσι απέρριπταν το βυζαντινό κράτος και την εκκλησία ως διαφθορείς της κοινωνίας. Επίσης θεωρούνται σημαντική επιρροή (όχι βέβαια η μόνη) του εικονομαχικού κινήματος (από κάποιους θεωρούνται ως η άκρα αριστερά του εικονοκλαστικού κινήματος) .

Στην αρχή προσπάθησαν ειρηνικά να επιβιώσουν. Οι συνεχείς διώξεις όμως δεν τους άφησαν πολλές επιλογές και τελικά τους  ώθησαν στη βίαιη αντίδραση. Έτσι  τον 9ο αιώνα ήρθε η οριστική στρατιωτική ρήξη με την αυτοκρατορία, όταν οι Παυλικιανοί αποφάσισαν να αμυνθούν διοργανώνοντας πολιτοφυλακές. Ο Μιχαήλ Α’, σκότωσε  χιλιάδες Παυλικανούς, μέχρι που αυτοί βρήκαν καταφύγιο στα εδάφη των Αράβων. Οι τελευταίοι  διεξήγαγαν συνεχόμενους πολέμους ενάντια στο Βυζάντιο, αποτέλεσμα των οποίων ήταν πολλές περιοχές να περνάνε από τον ένα αντίπαλο στον άλλο (υπήρχε δηλαδή μεγάλη γεωπολιτική ρευστότητα).

Υπό την προστασία των Αράβων αυτοί δημιούργησαν ανεξάρτητη πολιτεία και επιτίθονταν σε βυζαντινά εδάφη. Σταδιακά και λόγω του πολέμου, τη θρησκευτικοπολιτική ηγεσία ήρθε να πλαισιώσει η στρατιωτική. Επίσης αρκετοί από τους Παυλικιανούς είχαν αποκτήσει εμπειρία στρατιωτική ως Ακρίτες (Βυζαντινοί φρουροί των συνόρων). Με νέο ηγέτη έναν πρώην αξιωματούχο του βυζαντινού στρατού, τον Καρβέα (που είχε βέβαια σημαντικές στρατιωτικές γνώσεις), οι Παυλικιανοί πέρασαν στην αντεπίθεση και συνεργαζόμενοι με  Άραβες, προχώρησαν σε ληστρικές επιδρομές και λεηλασίες εναντίον βυζαντινών εδαφών.

Επί Θεοδώρας (φανατική εικονολάτρης), το Βυζάντιο προσπάθησε να εξολοθρεύσει τους αιρετικούς Παυλικιανούς εξαπολύοντας έναν αμείλικτο θρησκευτικό πόλεμο και αποδεικνύοντας ότι σταυροφορίες και «ιερά εξέταση» δεν υπήρξαν μόνο στη δύση, αλλά και στην χριστιανική ανατολή. Σε αυτή την βυζαντινή λοιπόν «σταυροφορία» θανατώθηκαν περίπου 100.000  Παυλικιανοί (κάποιοι απ’ αυτούς σταυρώθηκαν…) που ζούσαν ακόμα σε βυζαντινά εδάφη, αν και οΚαρβέας κατάφερε να σώσει 5.000  Παυλικιανούς από τις θηριωδίες των Βυζαντινών, ενώ ηγήθηκε με απαράμιλλη δεξιότητα του Παυλικιανού στρατού.

Οι Παυλικιανοί πλέον ζούσαν στην ανατολική Μικρά Ασία και στην Αρμενία, δηλαδή σε περιοχές  που (σε εκείνη τη χρονική περίοδο) ήταν έξω από τα σύνορα του Βυζαντίου, αφού όπως είδαμε το βυζαντινό κράτος πραγματοποίησε με συνέπεια την κάθαρση του γεωγραφικού του χώρου από τους αιρετικούς. Οι Παυλικιανοί  δέχονταν έντονη βοήθεια από το χαλίφη των Αράβων. Με το θάνατο του Καρβέα και με  νέο ηγέτη το Χρυσόχειρο, οι Παυλικιανοί συνέχισαν τον πόλεμο.

Το 870 μάλιστα οι Παυλικιανοί είχαν κάποιες σημαντικές επιτυχίες, καθώς έφτασαν  μέχρι τα παράλια της Μικράς Ασίας. Σύμφωνα μάλιστα με κάποιον σύγχρονό τους, στάβλισαν τα άλογά τους στην εκκλησία της Εφέσου, για να δείξουν την περιφρόνησή τους για τις εκκλησίες. Επίσης είναι πιθανόν ότι κατά τη διάρκεια της επελάσεώς  τους, προέβησαν και εκείνοι σε ακρότητες ενάντια σε βυζαντινούς πληθυσμούς (έτσι πάντως υποστηρίζουν κάποιες βυζαντινές πηγές).

Η επιθετική πολιτική των Παυλικιανών συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια, όμως οι Βυζαντινοί σταδιακά αντεπιτέθηκαν. Τελικά τους συνέτριψαν σε μάχη στο Βαθύ Ρύακα το 872 (τοποθεσία μεταξύ Σεβάστειας και Τεφρικής) . Ο Χρυσόχειρ προσπάθησε να διαφύγει αλλά συνελήφθηκε και αποκεφαλίστηκε. Οι στρατιωτικές συγκρούσεις που ακολούθησαν αποδυνάμωσαν και άλλο τους Παυλικιανούς και η πολιτεία τους έπαψε να υπάρχει. Κάποιοι απ’ αυτούς μεταφέρθηκαν από τους νικητές, στα ανατολικά Βαλκάνια. Οι επαναστατικές τους ιδέες έριξαν τον σπόρο που γονιμοποίησε μια άλλη επαναστατική αίρεση. Τους Βογόμιλους.

Οι Βογόμιλοι εμφανίστηκαν στα μέσα του 10ου αιώνα στη Βουλγαρία από τον ιερέα Βογομίλ και πίστευαν ότι η εξουσία (κοσμική και εκκλησιαστική), εκπορεύεται από το διάβολο. Αρνούμενοι τον πλούτο και την εξουσία, οργάνωσαν τις κοινότητές τους στα πρότυπα του πρωτοχριστιανικού κομμουνισμού. Ο Βογομολισμός ήταν ένα ειρηνικό κίνημα, με έντονα αντικρατικές τάσεις, που ήθελε με ειρηνικό τρόπο να διαβρώσει την τάξη (π.χ. δεν πλήρωναν φόρους και δεν αναγνώριζαν τα δικαστήρια).

Ο Αυτοκράτορας Αλέξιος Α’ ο Κομνηνός ξεκίνησε τις διώξεις και τις δολοφονίες τους (1081-1118). Παρά τους σκληρούς διωγμούς, ο Βογομιλισμός γρήγορα επεκτάθηκε σε όλα σχεδόν τα Βαλκάνια (Σερβία, Βοσνία, ,Μαυροβούνιο κλπ.) και έφτασε μέχρι την Κωνσταντινούπολη. Ο Βογομιλισμός σταδιακά οδηγήθηκε στην αφάνεια, μετά την κατάκτηση της νοτιοανατολικής Ευρώπης από τους Οθωμανούς. Τέλος πρέπει να τονιστεί ότι πολλοί από τους διωκόμενους και εξόριστους αιρετικούς (Παυλικιανοι και Βογομίλοι) κατέφυγαν στη Δύση και εκεί συνέβαλαν στην ανάπτυξη άλλων επαναστατικών αιρέσεων, όπως ήταν οι Καθαροί, οι Αδαμίτες κλπ.

Κίνημα των Ζηλωτών

Kinhma Zhlwtwn

Όταν πέθανε ο Ανδρόνικος Γ’, ο γιος του Ιωάννης, που προφανώς θα τον διαδεχόταν, ήταν τότε εννιά χρονών. Έπρεπε λοιπόν να διοριστεί κάποιος αντιβασιλέας. Τη θέση αυτή προσπάθησε να πάρει ο μέγας δομέστικος Κατακουζηνός. Όμως δημιουργήθηκε  μια αντίπαλη ομάδα, κυρίως από τον Πατριάρχη Ιωάννη Καλέκα και το μέγα δούκα Αλέξιο Απόκαυκο. Η ομάδα αυτή αυτοανακηρύχτηκε επίσημη αντιβασιλεία και στέρησε από τον Κατακουζηνό την εξουσία. Ο εμφύλιος δεν μπορούσε πλέον να αποφευχθεί.

Τις χρονιές 1341-54 λοιπόν εκτυλίχτηκε με μεγάλη ένταση εμφύλιος, όπου πρωτοστάτησαν οι δύο αντίπαλες κοινωνικές ομάδες, η αριστοκρατία και ο λαός. Από την αρχή του πολέμου, τον Ιωάννη Καντακουζηνό υποστήριξε η αριστοκρατία. Έτσι ο Αλέξιος Απόκαυκος και η αντιβασιλεία της Κωνσταντινούπολης προσπάθησαν να προσεγγίσουν το λαό και την ανερχόμενη αστική τάξη, καθώς υπήρχε πολύ λαϊκή οργή, λόγο και της υφιστάμενης οικονομικής κρίσης.

Τον Οκτώβριο του 1341  σε πόλεις της Μακεδονίας και Θράκης σημειώθηκαν ταραχές εναντίον της τοπικής αριστοκρατίας. Το εξεγερμένο πλήθος κατέστρεψε και δήμευσε τις περιουσίες των αριστοκρατών.

Επίσης στη  Θεσσαλονίκη,  στη δεύτερη σε πληθυσμός πόλη της αυτοκρατορίας επικράτησαν, κατόπιν εξεγέρσεως, οι επαναστάτες. Οι Ζηλωτές, όπως αυτοαποκαλούνταν, εγκαθίδρυσαν στη Θεσσαλονίκη ένα καθεστώς που προέβλεπε λαϊκή συμμετοχή στη διακυβέρνηση της πόλης. Η κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης  (εχθροί του Κατακουζηνού) αποδέχτηκε τις εξελίξεις και αναγνώρισε το κίνημα των Ζηλωτών . Εγκατέστησε στη Θεσσαλονίκη ως διοικητή το γιο του Απόκαυκου Ιωάννη, αν και την πραγματική εξουσία στην πόλη ασκούσαν οι Ζηλωτές . Ο εμφύλιος όμως δεν είχε λήξει, παρά τις αρχικές αυτές επιτυχίες της αντιβασιλείας.

Τι ήταν όμως οι Ζηλωτές? Αυτοί εξέφραζαν την αντίδραση των φτωχών (αγροτών, χειρωνακτών αλλά και ελευθέρων  επαγγελματιών) μέσα και γύρω από την πόλη εναντίον της αριστοκρατίας. Στους Ζηλωτές ανήκαν και κάποια μέλη της αριστοκρατίας χωρίς όμως να επηρεαστεί ο λαϊκός προσανατολισμός του κινήματος. Έτσι προχώρησαν ακόμη και σε δημεύσεις τις περιουσίας των αριστοκρατών και της Εκκλησίας στο όνομα του κοινού καλού. Οι Ζηλωτές ήρθαν επίσης σε σφοδρή αντιπαράθεση με τους Ησυχαστές (μία ισχυρή θρησκευτική κίνηση που υποστήριζε την αριστοκρατία και απεχθανόταν το Δυτικό πολιτισμό ). Τέλος, τα χρόνια εκείνα έγιναν προσπάθειες από τους Ζηλωτές να εφαρμοστεί η πρωτοχριστιανική κοινοκτημοσύνη. Τελικά το κίνημα των Ζηλωτών ήταν ένα καθαρά πολιτικοποιημένο κίνημα με σαφή κοινωνικά κίνητρα.

Η επταετής διάρκεια (ως το 1349) αυτής  της  πολιτικής προσπάθειας (που δείχνει να προεικονίζει μελλοντικές αναρχικές ή κομουνιστικές επαναστάσεις) αποδεικνύει τη σοβαρότητα αλλά και την πολιτική ωριμότητα αυτού του κινήματος, που πήγαινε προφανώς πιο πέρα από ένα απλό συμβάν ενός ενδοεξουσιαστικού εμφυλίου. Προφανώς έχουμε εδώ μία πρώιμη περίπτωση όπου κοινωνικοί επαναστάτες χρησιμοποίησαν προς δικό τους όφελος μία σύγκρουση δυο διαφορετικών εξουσιαστικών παρατάξεων.

Εδώ θα τολμήσω μία σύγκριση, αν και η χρονική απόσταση είναι μεγάλη και δεν επιτρέπει την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων (καθώς ήταν διαφορετικά τα πολιτισμικά και τα πολιτικά δεδομένα).Να θυμίσω  λοιπόν και χωρίς να μπορώ να μπω σε πολλές λεπτομέρειες, ότι πολλά χρόνια αργότερα, ο Μπακούνιν θα πρεσβεύσει  την ιδέα της μετατροπής (όποτε αυτό ήταν δυνατόν) των συγκρούσεων που διεξάγονται μεταξύ εξουσιαστικών δυνάμεων σε κοινωνικές επαναστάσεις. Μια στρατηγική που από τότε εφαρμόστηκε  αρκετές φορές από το ελευθεριακό κίνημα.

Έτσι ο Μπακούνιν  πίστευε στη συμμετοχή των αναρχικών  σε εθνικοαπελευθερωτικά κινήματα, με σκοπό τη μετατροπή των τελευταίων (και αφού ξεπερνούσαν τους εξουσιαστικούς μηχανισμούς εντός τους) σε αντιεξουσιαστικά κινήματα που αποσκοπούσαν στην αταξική κοινωνία. Επίσης πίστευε στη δυνατότητα μετατροπής των συγκρούσεων μεταξύ κρατών σε επαναστάσεις. Ειδικότερα στη διάρκεια του γαλλικοπρωσικού πολέμου το 1870, θα προτείνει στο: «Γράμματα σε έναν Γάλλο στην παρούσα κρίση», τη στρατηγική της μετατροπής της σύγκρουσης  μεταξύ του γαλλικού και πρωσικού κράτους σε κοινωνική επανάσταση. Τότε ο Μπακούνιν πρότεινε στο γαλλικό λαό να αντισταθεί στους Πρώσους, που είχαν εισβάλει στη χώρα, να δημιουργήσει ταυτόχρονα κομμούνες και να τις υπερασπιστεί, αν χρειαστεί,ακόμα και από την γαλλική άρχουσα τάξη.

Με άλλα λόγια έβλεπε κάποιες συγκρούσεις (με εξουσιαστικά χαρακτηριστικά) της εποχής του (μεταξύ κρατών ή μεταξύ των εθνικοαπελευθερωτικών  κινημάτων και των αυτοκρατοριών) ως ευκαιρίες για να πραγματωθεί η κοινωνική επανάσταση. Αν και ιστορικά είναι λίγο παρακινδυνευμένη η σύγκριση (γιατί όπως προείπα είναι άλλα τα ιστορικά συμφραζόμενα), δεν μπορούμε παρά να δούμε κάποιες ομοιότητες στην περίπτωση των Ζηλωτών που στη διάρκεια μίας σύγκρουσης δύο ανταγωνιστικών εξουσιαστικών μηχανισμών (που αγωνιζόταν για τον πλήρη έλεγχο της βυζαντινής αυτοκρατορίας) έδρασαν πρωτόγνωρα. Με αφορμή λοιπόν μία σύγκρουση, που ήδη υπήρχε, και αφού συνέτριψαν τους αριστοκράτες (που έβλεπαν άμεσα στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο ως τους μεγαλύτερους ταξικούς εχθρούς τους), επέβαλαν λαϊκή διακυβέρνηση, παρακάμπτοντας την αντιβασιλεία της Κωνσταντινούπολης, με την οποία ήταν τυπικά σύμμαχοι.

Ωστόσο, στο Βυζάντιο η αριστοκρατική τάξη ήταν ακόμη πολύ δυνατή. Έτσι, το αποτέλεσμα ήταν η οριστική καταστολή το 1349 του κινήματος των Ζηλωτών. Είχαν προηγηθεί όμως τα εξής : Αφού ο διοικητής της Θεσσαλονίκης Απόκαυκος πέρασε στο στρατόπεδο του Κατακουζηνού, δολοφόνησε με προδοσία τον αρχηγό των Ζηλωτών . Οι τελευταίοι πέρασαν στην αντεπίθεση και δολοφόνησαν τον Απόκαυκο και τους οπαδούς του. Όμως ο Κατακουζηνός είχε κερδίσει τον εμφύλιο και απέμενε το αγκάθι των Ζηλωτών . Περικυκλωμένοι από παντού αποδέχτηκαν τελικά τον Κατακουζηνό και τελικά η σύγκρουση έληξε αναίμακτα.

Επίλογος

Η Βυζαντινή αυτοκρατορία βάσισε την επιβίωσή της στη σφαγή των αιρετικών (π.χ. Παυλικιανών) και των ίδιων των υπηκόων της, όταν από οπαδοί αποκτούσαν πολιτική συνείδηση. Δεν άντεξε τόσα χρόνια μόνο χάρη στη στρατιωτική της δύναμη και την εξωτερική διπλωματία, αλλά και στην πάταξη του εσωτερικού εχθρού.

Όσο αφορά τα χριστιανικά επαναστατικά κινήματα, αυτά αποτέλεσαν βασική επιρροή του αντιεξουσιαστικού και μαρξιστικού κινήματος του 20ου αι. Διανοητές και πολιτικοί φιλόσοφοι (Γκυ Ντεμπόρ και Κάουτσκυ μεταξύ άλλων) έχουν αναγνωρίσει την αξία και τη σημασία τους. Η κυρίαρχη ιστοριογραφία όμως, επικεντρώνεται κυρίως στο μεγαλείο των στρατιωτικών επιτευγμάτων και όχι βέβαια στην ταξική σύγκρουση. Αν αυτό είναι γεγονός για το σύνολο της ιστορίας, όσο αφορά το Βυζάντιο (που έτσι και αλλιώς έχει μελετηθεί λιγότερο) αυτό είναι ακόμα πιο έντονο. Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν κανείς να μην ξέρει τους Παυλικιανούς, σαν να μη πέρασαν ποτέ από τη γη! Και όμως πέρασαν και για αιώνες διέδιδαν τις «αιρετικές» τους απόψεις…

Σκέψεις ενός σπόρου-Αδιέξοδες μπουρδολογίες….

  • ΠΟΙΗΣΗ ΖΑΜ!!!!!!!!!!
    Σκέψεις ενός σπόρου
    Αν και χωμένος στη γη,
    ο σπόρος γνωρίζει ότι πρόκειται να βλαστήσει.
    Στην πόλη
    τα λουλούδια, βρίσκουν λίγο χώρο
    να γεννηθούν ανάμεσα στις τσιμεντένιες πλάκες.
    Μικρές νησίδες διαφυγής για τους περαστικούς.
    Αλλάζουν χρώμα στη μυρωδιά της πόλης.
    Από γκρι μωβ.
    Ζω στην πόλη,
    μα είμαι άνθρωπος.
    Νιώθω το σπόρο μου βαθιά στη γη.
    Από πάνω μου,
    τουλάχιστον δέκα φορτηγά χώμα.
    Σπρώχνω παλεύοντας για βλάστηση.
    Η δυσκολία είναι μεγάλη.
    Δεν μπορώ να προσδιορίσω τι είδους σπόρος είμαι.
    Θα γίνω νυχτολούλουδο ή κάκτος ;
    Απρόσιτη ήταν πάντοτε η όψη του κάκτου.
    Κάποιοι τον θαυμάζουν
    για τη δύναμη των αγκαθιών,
    άλλοι τον ψέγουν
    για εγωισμό και ναρκισσισμό.
    Κανείς δεν σκύβει να τον αγγίξει.
    Δίχως χάδι ανθίζει.
    Μονάχος του μαραίνεται σταδιακά
    και πεθαίνει,
  • όταν φτάσει ο καιρός του.
    Δεν θέλω να γίνω κάκτος.
    Φοβάμαι τη μοναξιά.
    Από την άλλη,
    σκέφτομαι και το δόλιο το νυχτολούλουδο.
    Σαν έρθει η ώρα να ανθίσει,
    απλόχερα μοιράζει την μυρωδιά του
    και είναι απαλό στην υφή.
    Φυτρώνει ακριβώς εκεί που το χρειάζονται.
    Χιλιάδες απελπισμένα χέρια,
    έχουν απλωθεί πάνω του.
    Για αυτό είναι γυρτό.
    Είναι μεγάλο το φορτίο,
    που κάθε χέρι του εναποθέτει.
    Τόσες προσδοκίες,
    τόσα όνειρα,
    τόσοι φόβοι.
    Όλα τα απορροφά
    σα σφουγγάρι το νυχτολούλουδο.
    Στο τέλος
    γίνεται κίτρινο
    και θρυμματίζεται
    κάτω από κάποια παλάμη.
    Να γίνω νυχτολούλουδο ή κάκτος;
    Αδιέξοδες μπουρδολογίες
    Η γενιά μου
    ακουμπά τη μοναξιά της σε σοκάκια,
  • σε πεζοδρόμια κατουρημένα με πατημένες γόπες.
    Περνά ξυστά
    δίπλα από γρήγορα αυτοκίνητα.
    Πολυώροφα κτίρια
    μίνιμαλ διακόσμησης
    της κρύβουν τον ήλιο.
    Για αυτό δεν έχουμε στον ήλιο μοίρα.
    Ούτε ήλιο στη μοίρα μας.
    Πάψε να ρωτάς λοιπόν
    γιατί ήρθε πάλι υψηλός ο λογαριασμός του ρεύματος.
    Σου χω πει χίλιες φορές
    πως ψάχνω απελπισμένα για φως.
    Χώρια που δεν κοιμάμαι τα βράδια.
    Συνήθισα πια το τεχνητό.
    Εσύ;
    Μιας κι είπα για φως
    Άκουσες κανέναν
    πρόσφατα να προφέρει τη λέξη
    ελπίδα;
    Και δεν μιλάω για τα γελοία
    προεκλογικά σποτάκια του Σύριζα.
    Από κοντά,
    άκουσες κανέναν
    να προφέρει
    τη λέξη ελπίδα;
  • Όχι είναι η απάντηση.
    Ούτε καν στον έρωτα
    δεν πιστεύει η γενιά μας ρε.
    Προτιμάμε τις λέξεις:
    καύλα, σκάλωμα, κόλλημα.
    Είναι πιο βολικό
    το περιστασιακό,
    το σεξ της μιας νύχτας.
    Με πονάει να ξέρω
    πόσο εύκολα
    μπορούμε να αντικαταστήσουμε
    ο ένας τον άλλο.
    Προτιμάμε να είμαστε
    μόνοι και ελεύθεροι.
    Γαμημένη ψευδαίσθηση ελευθερίας.
    Με εφτά μέρες εργασία
    Τελικά βολεύει η μοναξιά.
    Πού χρόνος πια για σχέσεις;
    Καλύτερα όταν καυλώνεις να τον τον παίζεις.
  •                                                                               ΕΛΕΝΑ

EL ETERNAUTA: Ο ΚΟΣΜΟΝΑΥΤΗΣ ΤΟΥ ΑΠΕΙΡΟΥ ! [Ξηρουχάκης Παναγιώτης, Zero Geographic #16, 04/2014]

post-12748-0-85880200-1417533824_thumb.jpg

ου Παναγιώτη Ξηρουχάκη

Το El Eternauta είναι ένα από τα επιδραστικότερα κόμικς στην ιστορία της επιστημονικής φαντασίας. Δημιουργήθηκε από το συγγραφέα Héctor Germán Oesterheld και  το σχεδιαστή  Francisco Solano López.Εκδόθηκε το 1950.Η υπόθεση έχει να κάνει με μία εξωγήινη εισβολή, όμως ξεφεύγει από τα χολιγουντιανά στεγανά και τα b-movies της εποχήςΠιο συγκεκριμένα όλα ξεκινούν με μια  χιονόπτωση που σκοπό έχει  να αφανίσει το ανθρώπινο είδος. Οι ήρωες όμως δεν συμπεριφέρεται ως άβουλα όντα ηττημένα από τους εξωγήινους  αλλά αντεπιτίθενται. Πολεμάνε τους ανθρώπους-ρομπότ (ανθρώπους που βρίσκονται υπό τον πνευματικό έλεγχο των εχθρών), τους ανθρωποειδής εξωγήινους,τα γιγάντια τερατοειδή Γκούρμπο και τα γιγάντια εξωγήινα σκαθάρια. Όλα όμως αυτά τα  όντα  ελέγχονται  από τους πραγματικούς εισβολείς τους los Ellos που δρουν κρυμμένοι και τα ελέγχουν όλα από απόσταση.

Το τέλος δεν είναι και ο ορισμός του happy end και αφήνει αναπάντητα ερωτηματικά.Οι άνθρωποι δε νικάνε ενώ ο κύριος χαρακτήρας της ιστορίας  (ο Eternauta) μέσω ενός εξωγήινου σκάφους ξεφεύγει με την οικογένεια του αλλά λόγω μία συσκευής ταξιδιού στο χρόνο που βρίσκεται μέσα στο σκάφος, η σύζυγος και η κόρη του μεταφέρονται η κάθε μια σε άλλη χρονική διάσταση. Το ίδιο και εκείνος που θα συνεχίσει όμως αιώνια να ψάχνει την οικογένεια του. Στο ανοιχτό προς ερμηνείες τέλος της ιστορίας, βρίσκει την οικογένεια του επιστρέφοντας στο παρελθόν αλλά και πάλι  πλανιέται το ερώτημα “είναι δυνατόν?”

Είναι βέβαια η υπόθεση του El Eternauta που το κάνει τόσο  ξεχωριστό και μπροστά από την εποχή του: οι επιζώντες δεν κατορθώνουν να νικήσουν τους εισβολείς (σε αντίθεση με τα σύγχρονα του αμερικάνικα κόμικς και τις χολυγουντιανές ταινίες επιστημονικής φαντασίας), ενώ οι πραγματικοί εχθροί παραμένουν κρυμμένοι.Οι ήρωες πολεμάνε στην ουσία με άβουλα όντα και όχι με τον πραγματικό εχθρό.Επίσης η ανησυχία και η αβεβαιότητα που τα πάντα αποπνέουν αποτελούν μία συμβολική απεικόνιση της κατάστασης που επικρατεί σε ένα διδακτορικό καθεστώς.

Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι δεν υπάρχει κάποιος κεντρικός (ατομικός) ήρωας, γύρω από τον οποίο περιστρέφονται τα πάντα.Βέβαια ο κύριος χαρακτήρας της ιστορίας  είναι ο Eternauta αλλά δεν είναι ο ήρωας. Αντίθετα στο έργο αυτό ο ήρωας είναι ο συλλογικός ήρωας, δηλαδή μια ομάδα ανθρώπων. Ειδικά για εκείνη την εποχή (καθώς στις μέρες μας υπάρχουν αρκετά έργα με παρόμοιο σενάριο που βασίζεται στις περιπέτειες και στους αγώνες  μίας ομάδας ανθρώπων), αυτή ήταν μία πρωτοποριακή και επαναστατική σεναριακή επιλογή. Έτσι στα τέλη της δεκαετίας του 50, και εξαιτίας του συλλογικού του  ήρωα,το El Eternauta υπήρξε ένα πραγματικά επαναστατικό έργο, σε αντιδιαστολή με τα ατομοκεντρικά δημιουργήματα της  μαζικής παραγωγής. Πέρα από το απίστευτο σενάριο όμως, η αισθητική σχεδίαση του κόμικ είναι πραγματικά ανεπανάληπτη.
Ο Oesterheld επέστρεψε στο El Eternauta με μια νέα έκδοση και ένα sequel, που δημοσιεύθηκαν το 1969 και το 1975, αντίστοιχα. Αυτό που διαφοροποιεί τις επόμενες δύο εκδόσεις από την πρώτη, είναι ότι είναι πιο πολιτικές, καθώς ο Oesterheld εμπνεύστηκε  από τις πολιτικές συνθήκες στη χώρα του όπου η μία  μετά την άλλη οι στρατιωτικές δικτατορίες ανέτρεπαν τις εκλεγμένες κυβερνήσεις. Ο ίδιος και οι κόρες του είχαν ενταχθεί στην αριστερή οργάνωση ανταρτών Μοντονέρος.

Οι Μοντονέρος προέκυψαν από την αριστερή πτέρυγα του Περονιστικού κινήματος. Tελικά στο κόμμα του Περόν επικράτησε η δεξιά  πτέρυγα του κινήματος. Μάλιστα ο Περόν λίγο πριν πεθάνει αποκήρυξε τους αριστερούς υποστηρικτές του και εκδίωξε τους Μοντενέρος από το κόμμα του. Οι Μοντενέρος όμως δεν αποκήρυξαν τον Περόν…

Η ιστορία της χώρας ήταν μέχρι τότε γεμάτη με σφαγές εργατών (όπως η σφαγή της Παταγονίας) και δικτατορίες. Ο ηρωικός θάνατος του Τσε Γκεβάρα ήταν πρόσφατος (για τον οποίο ο Oesterheld είχε γράψει μάλιστα  ένα κόμικ). Η ζωή και το έργο όμως του Γκεβάρα και των ομοϊδεατών του  είχε ήδη δυναμιτίσει την ατμόσφαιρα. Όλη η λατινική Αμερική ζούσε στο ρυθμό της επανάστασης και όχι της σάμπας. Τελικά οι Μοντενέρος επιτέθηκαν με λύσσα στο κράτος σκοτώνοντας εκατοντάδες αστυνομικούς και στρατιωτικούς πριν εξοντωθούν σχεδόν ολοκληρωτικά από το κράτος (οι ίδιοι υπολόγιζαν τους νεκρούς-εξαφανισμένους τους σε πέντε χιλιάδες).

Ο Oesterheld εξαφανίστηκε το 1977 μαζί με τις τρεις  κόρες του. Δε βρέθηκε ποτέ ούτε αυτός, ούτε οι κόρες του. Υπήρξε συνεπής στρατευμένος καλλιτέχνης που πολέμησε με την πένα του το φασιστικό χουντικό μόρφωμα της Αργεντινής και το πλήρωσε με τη ζωή του. Έγινε ο ίδιος, όπως ο Εternauta, κοσμικός κοσμοναύτης του απείρου και ίσως σε κάποια άλλη χρονική διάσταση βρει την οικογένεια του… Ο Oesterheld υπήρξε πραγματικός καλλιτέχνης που εννοούσε αυτά που έγραφε για ελευθερία και αξιοπρέπεια,που πολέμησε την εξουσία  και δε προσκύνησε το χρήμα όπως η πλειοψηφία των καλλιτεχνών που τελικά καταλήγουν ξεφτιλισμένοι κόλακες των πλουσίων.

Υ.Γ. Aν και το προσκύνημα των καλλιτεχνών στο χρήμα είναι διεθνές φαινόμενο, στην Ελλάδα αυτό παραγίνεται. Συγκρίνεται τον  Oesterheld με τους έλληνες καλλιτέχνες που τρέχουν δεξιά και αριστερά γλύφοντας πότε τις μνημονιακές δυνάμεις, πότε τον Σύριζα για κανένα ψίχουλο. Θυμηθείτε τις τραγικές bienalle και την ύποπτη σιωπή γύρω από τα κοινωνικά δρώμενα. Και μετά όλοι αναρωτιούνται γιατί στη Ελλάδα δεν παράγεται ποιοτική τέχνη.

 

*δωρεάν κατέβασμα του Zero Geographic#16 εδώ